
Doğrulayıcı Faktör Analizi: R ile Adım Adım
Model belirleme, uyum değerlendirmesi, modifikasyon indeksleri ve APA formatında raporlama dahil tam bir DFA iş akışını inceleyin.
DFA Nedir?
Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA; confirmatory factor analysis, CFA), gözlenen değişkenlerin önceden belirlenmiş bir faktör yapısına yüklenip yüklenmediğini doğrulayan bir istatistiksel tekniktir. Ölçek doğrulama ve ölçüm değişmezliği (measurement invariance) testinde kritik bir adımdır.
Adım 1: Model Belirleme
lavaan'da =~ operatörü ile model belirlenir. Üç faktörlü model: model <- 'F1 =~ x1 + x2 + x3; F2 =~ x4 + x5 + x6; F3 =~ x7 + x8 + x9'. Varsayılan olarak her faktörün ilk göstergesinin yükü 1'e sabitlenir.
Adım 2: Modeli Tahmin Etme
fit <- cfa(model, data=veri) ile model tahmin edilir. Sıralı veri için ordered=TRUE, normal olmayan veri için estimator="MLR" kullanın. summary(fit, fit.measures=TRUE, standardized=TRUE) ile sonuçları inceleyin.
Adım 3: Model Uyumunu Değerlendirme
CFI ve TLI için 0.95 ve üzeri, RMSEA için 0.06 ve altı, SRMR için 0.08 ve altı yaygın kılavuz değerlerdir (Hu ve Bentler, 1999); bunlar kesin sınır değil, kılavuz değerlerdir. Daha gevşek eşikler (ör. CFI ≥ 0.90, RMSEA ≤ 0.08) bazen asgari kabul ölçütü olarak kullanılır. χ²/df oranı yalnızca kaba bir kılavuz olarak raporlanır. Birden fazla indekse bakın; tek bir indeks yeterli değildir.
Adım 4: Modifikasyon
modificationIndices(fit, sort.=TRUE) ile en fazla iyileşme sağlayacak değişiklikler incelenir. Her modifikasyonun teorik gerekçesi olmalıdır. Veri odaklı modifikasyonlar tekrarlanmaz.
APA Formatında Raporlama
Örnek: "Üç faktörlü DFA, R'da lavaan kullanılarak MLR tahmini ile yürütülmüştür (N = 450). Model iyi uyum göstermiştir: χ²(24) = 38.52, p = .031, CFI = .97, TLI = .96, RMSEA = .036 [%90 GA: .010, .056], SRMR = .032."
Kaynaklar
Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118