Doğrulayıcı Faktör Analizi: R ile Adım Adım
SEM

Doğrulayıcı Faktör Analizi: R ile Adım Adım

20 Şubat 202511 dakikalık okuma

Model belirleme, uyum değerlendirmesi, modifikasyon indeksleri ve APA formatında raporlama dahil tam bir DFA iş akışını inceleyin.

DFA Nedir?

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA; confirmatory factor analysis, CFA), gözlenen değişkenlerin önceden belirlenmiş bir faktör yapısına yüklenip yüklenmediğini doğrulayan bir istatistiksel tekniktir. Ölçek doğrulama ve ölçüm değişmezliği (measurement invariance) testinde kritik bir adımdır.

Adım 1: Model Belirleme

lavaan'da =~ operatörü ile model belirlenir. Üç faktörlü model: model <- 'F1 =~ x1 + x2 + x3; F2 =~ x4 + x5 + x6; F3 =~ x7 + x8 + x9'. Varsayılan olarak her faktörün ilk göstergesinin yükü 1'e sabitlenir.

Adım 2: Modeli Tahmin Etme

fit <- cfa(model, data=veri) ile model tahmin edilir. Sıralı veri için ordered=TRUE, normal olmayan veri için estimator="MLR" kullanın. summary(fit, fit.measures=TRUE, standardized=TRUE) ile sonuçları inceleyin.

Adım 3: Model Uyumunu Değerlendirme

CFI ve TLI için 0.95 ve üzeri, RMSEA için 0.06 ve altı, SRMR için 0.08 ve altı yaygın kılavuz değerlerdir (Hu ve Bentler, 1999); bunlar kesin sınır değil, kılavuz değerlerdir. Daha gevşek eşikler (ör. CFI ≥ 0.90, RMSEA ≤ 0.08) bazen asgari kabul ölçütü olarak kullanılır. χ²/df oranı yalnızca kaba bir kılavuz olarak raporlanır. Birden fazla indekse bakın; tek bir indeks yeterli değildir.

Adım 4: Modifikasyon

modificationIndices(fit, sort.=TRUE) ile en fazla iyileşme sağlayacak değişiklikler incelenir. Her modifikasyonun teorik gerekçesi olmalıdır. Veri odaklı modifikasyonlar tekrarlanmaz.

APA Formatında Raporlama

Örnek: "Üç faktörlü DFA, R'da lavaan kullanılarak MLR tahmini ile yürütülmüştür (N = 450). Model iyi uyum göstermiştir: χ²(24) = 38.52, p = .031, CFI = .97, TLI = .96, RMSEA = .036 [%90 GA: .010, .056], SRMR = .032."

Kaynaklar

Hu, L., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118

SEM